Drodzy forumowicze i goście!

Przeżyliśmy przestój związany z migracją z serwera na serwer i zmianą istotnych danych adresowych dla hostingu. Teraz forum powinno działać szybko, bez długiego oczekiwania na odpowiedź serwera. Zależy to też od szybkości waszych łącz, ale do któregoś września serwer był trudny do zaakceptowania.
Niestety technicznie wielkość naszego forum się mocno powiększyła i musimy zwracać większą uwagę na wykorzystanie przestrzeni dyskowej, nie duplikować postów (dawać linki) itp., bo nie utrzymamy baz danych w limitach dostawcy hostingu, a upgrade jest finansowo nieopłacalny.

W związku z "wysypem" reklamodawców informujemy, że konta wszystkich nowych użytkowników, którzy popełnią jakąkolwiek formę reklamy w pierwszych 3-ch postach, poza przeznaczonym na informacje reklamowe tematem "... kryptoreklama" będą usuwane bez jakichkolwiek ostrzeżeń. Dotyczy to także użytkowników, którzy zarejestrowali się wcześniej, ale nic poza reklamami nie napisali. Posty takich użytkowników również będą usuwane, a nie przenoszone, jak do tej pory.
To forum zdecydowanie nie jest i nie będzie tablicą ogłoszeń i reklam!
Administracja Forum

To ogłoszenie można u siebie skasować po przeczytaniu, najeżdżając na tekst i klikając krzyżyk w prawym, górnym rogu pola ogłoszeń.

Uwaga! Proszę nie używać starych linków z pełnym adresem postów, bo stary folder jest nieaktualny - teraz wystarczy http://www.cheops4.org.pl/ bo jest przekierowanie.


/blueray21

Jednostki aptekarskie - dawniej i dziś

Awatar użytkownika
Dariusz
Administrator
Posty: 2755
Rejestracja: środa 14 lis 2012, 22:32
x 17
Podziękował: 5078 razy
Otrzymał podziękowanie: 1627 razy

Jednostki aptekarskie - dawniej i dziś

Nieprzeczytany post autor: Dariusz » niedziela 27 sty 2013, 15:07

Dawne jednostki aptekarskie



Zajmując się historią farmacji i medycyny niejednokrotnie mam styczność ze starymi zapisami receptur i dawek leków, które dla współczesnych lekarzy i aptekarzy są nierzadko niezrozumiałe i pełne niejasności. Dostaję w tej sprawie wiele ciekawych listów od Czytelników. Na tej stronie śpieszę udzielić odpowiedzi na pytania skierowane do mnie w zakresie dawnych systemów miar aptekarskich.

Prowadząc szkolenia z zakresu fitoterapii zawsze uczulam słuchaczy na szczególne znaczenie prawidłowego odczytywania i interpretowania dawnych przepisów na sporządzenie preparatów oraz ich dawkowanie. Nieprawidłowe dawkowanie lub niewłaściwe ilości surowców w preparacie stają się przyczyną braku skuteczności terapeutycznej, a co gorsze przyczyną zatrucia i zgonu pacjenta.

Niejednokrotnie czytając dzieła znanych autorytetów z zakresu farmakologii, farmakoterapii, farmacji, ziołolecznictwa często „chwytam się za głowę”, gdy widzę źle przeliczone jednostki dawnych miar na współczesne SI. Wielu autorów tłumacząc XIX-wieczne i starsze publikacje myli grany z gramami, a funty aptekarskie z funtami angielskimi lub amerykańskimi. Co gorsze w literaturze pojawiały się skróty, które mogły być odczytywane jako gramy lub grany, np. skrót gr był stosowany przez wielu autorów francuskich, a nawet polskich w znaczeniu grama, podczas gdy autorzy anglosascy odczytywali je jako grany, bowiem u siebie stosowali taki sam skrót gr dla grana. Jeszcze większe problemy zaczęły się pojawiać z uncjami, drachmami, gdzie zapis ich ułamków i wielokrotności był niestety niejednoznaczny i przez niektórych autorów specyficznie modyfikowany pod potrzeby danej publikacji lub wskutek trudności technicznych zaistniałych w drukarni. Nie miejsce tutaj na wyliczanie nazwisk i tytułów. Nie to jest moim zamiarem.

Analizując stare prace i śledząc losy informacji źródłowych zauważyłem, że najwięcej przekłamań w przeliczeniu jednostek zaszło na przełomie XIX i XX wieku, kiedy to jednostki metryczne zaczęły wypierać jednostki systemu norymberskiego. Sporo nieścisłości pojawiło się również w XVI wieku, gdy przekładano jednostki starożytne i średniowieczne na miary systemu norymberskiego. Rezultatem tego chaosu jest zagubienie dawek wielu substancji leczniczych (w tym roślin leczniczych), wyjście z użycia praktycznego niezliczonych receptur, modyfikacje składu ilościowego receptur, co z jednej strony stanowiło czynnik napędzający rozwój farmacji i medycyny w zakresie poszukiwania nowych środków leczniczych, z drugiej strony - do zaniechania stosowania wielu cennych surowców i preparatów, które w późniejszych wiekach nigdy nie wróciły do użycia lub zostały powtórnie odkryte, zgodnie z przysłowiowym „wywarzaniem otwartych drzwi”.

Wskutek tego najbardziej chyba ucierpiało ziołolecznictwo (fitoterapia), bowiem poprawienie błędów w dawkowaniu i składach ilościowych receptur ziołowych jest obecnie niemożliwe, zważywszy chociażby na masowe pojawianie się publikacji mało krytycznych, nie weryfikujących informacji aż do źródła, nie wnoszących nowych spostrzeżeń i przemyśleń oraz doświadczeń praktycznych autora. Dlatego jesteśmy skazani na powielanie błędów naszych poprzedników. Jeśli już komuś uda się dojść do starych dzieł, niech odczyta prawidłowo dawki leków i ilości w recepturze. Niech ta skromna stronka w tym pomoże i zachęci Czytelników do sięgania po informacje medyczne, będące najbliżej ich prawdziwemu autorowi.
http://www.luskiewnik.eu/apteka/
0 x


Pozwól sobie być sobą, a innym być innymi.

Awatar użytkownika
Dariusz
Administrator
Posty: 2755
Rejestracja: środa 14 lis 2012, 22:32
x 17
Podziękował: 5078 razy
Otrzymał podziękowanie: 1627 razy

Re: Woda utleniona - również na zdrowie

Nieprzeczytany post autor: Dariusz » piątek 05 wrz 2014, 13:29

ga pisze:...
- nie wnikając ile to jest kufel.. 1/2 kwarty ( 950 ml) ?
...


:o
Toś mnie deczko zaskoczył, bo w moim przekonaniu (przynajmniej dotychczas, a uparty nie jestem) kwarta = 250 ml czyli 1/4 litra.
Pół kwarty to 125 ml, a Ty podajesz 950 ml? ;)

Dzięki za info o kawie i jeśli mogę Cię prosić, to zamieść też tę część informacji w tym temacie >>. :D
0 x


Pozwól sobie być sobą, a innym być innymi.

Awatar użytkownika
grzegorzadam
Moderator
Posty: 12135
Rejestracja: czwartek 26 cze 2014, 17:02
x 102
x 610
Podziękował: 29348 razy
Otrzymał podziękowanie: 18584 razy

Re: Woda utleniona - również na zdrowie

Nieprzeczytany post autor: grzegorzadam » piątek 05 wrz 2014, 13:35

mam taki sprytny przelicznik - mogę zamieścić ;)
- 473 ml jedna pinta
- 30 ml jedna uncja
- 3,8 litra jeden galon / 4 kwarty
- 1 kg - 35 uncji
- 1 kg - 2,2 funta
- 1 szklanka - 237 ml
- 1 kwarta - 950 ml - 4 szklanki

- czyli około pół litra - to jest zwyczajna jedna pinta .. :lol:

......jest w tabeli w te i nazad .. ;)
0 x


czasem tak długo wpatrujemy się w zamknięte drzwi, że nie dostrzegamy tych, które już dawno się otworzyły...

Awatar użytkownika
Dariusz
Administrator
Posty: 2755
Rejestracja: środa 14 lis 2012, 22:32
x 17
Podziękował: 5078 razy
Otrzymał podziękowanie: 1627 razy

Re: Woda utleniona - również na zdrowie

Nieprzeczytany post autor: Dariusz » piątek 05 wrz 2014, 13:45

No to wybrnąłeś, choć podane przeliczniki odnoszą się do angielskich miar, w naszych jest już inaczej.
Kwarta to 1/4 czyli 250 ml.

Ale to ukazuje jak trzeba być czujnym w odniesieniu do receptur, bo różnice występują nie tylko pomiędzy wyżej ukazanymi proporcjami ale też pomiędzy dzisiejszymi, a dawnymi recepturami.
0 x


Pozwól sobie być sobą, a innym być innymi.

Awatar użytkownika
Dariusz
Administrator
Posty: 2755
Rejestracja: środa 14 lis 2012, 22:32
x 17
Podziękował: 5078 razy
Otrzymał podziękowanie: 1627 razy

Re: Jednostki aptekarskie - dawniej i dziś

Nieprzeczytany post autor: Dariusz » piątek 05 wrz 2014, 14:11

Temat ten zasługuje chyba na istnienie jako niezależny i na domiar wszystkiego dostępny, dlatego go przypiąłem.
Może nie rozwinie się nadzwyczaj okazale, ale za to będziemy mieli w zasięgu ręki najróżniejsze przeliczniki - dawne na współczesne oraz współczesne na dzisiejsze; jak w postach powyżej. ;) :D
0 x


Pozwól sobie być sobą, a innym być innymi.

Awatar użytkownika
grzegorzadam
Moderator
Posty: 12135
Rejestracja: czwartek 26 cze 2014, 17:02
x 102
x 610
Podziękował: 29348 razy
Otrzymał podziękowanie: 18584 razy

Re: Jednostki aptekarskie - dawniej i dziś

Nieprzeczytany post autor: grzegorzadam » piątek 05 wrz 2014, 14:59

chyba miałes rację !
w translatorze kwarta zarówno USA i UK - to około 0,5 litra :shock: :lol:
0 x


czasem tak długo wpatrujemy się w zamknięte drzwi, że nie dostrzegamy tych, które już dawno się otworzyły...

Awatar użytkownika
Dariusz
Administrator
Posty: 2755
Rejestracja: środa 14 lis 2012, 22:32
x 17
Podziękował: 5078 razy
Otrzymał podziękowanie: 1627 razy

Re: Jednostki aptekarskie - dawniej i dziś

Nieprzeczytany post autor: Dariusz » piątek 05 wrz 2014, 15:57

Tak więc kontynuujemy myśl z pierwszego posta >> i za dr. Różańskim przedstawiamy owe stare miary w przełożeniu na współczesne (niektórych znaków i tabel nie da się skopiować więc wstawiam je jako fotki, a te niekiedy są mało czytelne więc odsyłam do strony oryginalnej podanej pod tekstem lub zachęcam do kliknięcia na dany obrazek dzięki czemu powiększy się i tym samym stanie się czytelnym :D ):

dr Różański pisze:starożytność i siliqua - silikwa

Najmniejszą jednostką wagi (poprawnie masy; waga to urządzenie!) rzymskiej była silikwa – siliqua – masa ziarnka Ceratonia siliqua Linne (chleba świętojańskiego; szarańczyn strąkowy). Ceratonia, czyli szarańczyn należy do rodziny brezylkowatych - Caesalpiniaceae, jest drzewem, dorastającym do 18 m wys., przeciętnie do 10 m wys. Wytwarza strąki zwane popularnie chlebem świętojańskim, długości do 25 cm, szer. 2,5 cm. Strąki są brązowe, mięsiste, słodkawe, zawierające do 70% cukrów i 6% białek, jadalne. Nasiona są twarde, niejadalne.



Trzy (3) silikwy stanowiły 1 obulus.

Dwa (2) obulusy = 1 skrupuł.

Trzy (3) skrupuły = 1 drachma.

Osiem (8) drachm = 1 uncia (uncja).

Dwanaście (12) uncji = libra (1 funt).

2014-09-05_153632.png
(6.19 KiB) Pobrany 2506 razy


2014-09-05_153923.png
(48.88 KiB) Pobrany 2506 razy


Obrazek Ceratonia siliqua L. źródło obrazka: Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé
Flora von Deutschland Österreich und der Schweiz.1885, Gera, Germany

2014-09-05_154423.png
(16.05 KiB) Pobrany 2506 razy


2014-09-05_154744.png
(33.66 KiB) Pobrany 2506 razy
http://www.luskiewnik.eu/apteka/news.htm
0 x


Pozwól sobie być sobą, a innym być innymi.

Awatar użytkownika
grzegorzadam
Moderator
Posty: 12135
Rejestracja: czwartek 26 cze 2014, 17:02
x 102
x 610
Podziękował: 29348 razy
Otrzymał podziękowanie: 18584 razy

Re: Jednostki aptekarskie - dawniej i dziś

Nieprzeczytany post autor: grzegorzadam » piątek 05 wrz 2014, 16:20

Pojemność (miary brytyjskie) (British) Capacity
1 litr (l) = 1,76 pinty litry na pinty
pinty na litry
1 pinta (pt) = 0,568 litra
1 litr (l) = 0,88028 kwarty litry na kwarty
kwarty na litry
1 kwarta (qt) = 1,136 litra
1 litr (l) = 0,22 galona litry na galony
galony na litry
1 galon (gal) = 4,546
Pojemność (miary amerykańskie) (American) Capacity
1 litr (l) = 2,1 pinty litry na pinty
pinty na litry
1 pinta (pt) = 0,473 litra
1 litr (l) = 1.05708 kwarty litry na kwarty
:?: ;) - a konwerter około 0,5 ltr..
kwarty na litry
1 kwarta (qt) = 0,946 litra
1 litr (l) = 0,263 galona litry na galony
galony na litry
1 galon (gal) = 3,785


https://www.google.pl/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=4&cad=rja&uact=8&ved=0CDsQFjAD&url=http%3A%2F%2Fwww.angielski.host.sk%2Fkalkulat.html&ei=l8MJVJfUGIO1O9vYgVA&usg=AFQjCNGhPA8OgbCdj9MvNQ6L2qFLZYwJ3g&sig2=8q67j0b0P2u0qAaQKH_rMQ

:?: ;)
0 x


czasem tak długo wpatrujemy się w zamknięte drzwi, że nie dostrzegamy tych, które już dawno się otworzyły...

Awatar użytkownika
grzegorzadam
Moderator
Posty: 12135
Rejestracja: czwartek 26 cze 2014, 17:02
x 102
x 610
Podziękował: 29348 razy
Otrzymał podziękowanie: 18584 razy

Re: Jednostki aptekarskie - dawniej i dziś

Nieprzeczytany post autor: grzegorzadam » piątek 05 wrz 2014, 16:28

https://www.google.pl/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=7&cad=rja&uact=8&ved=0CFMQFjAG&url=http%3A%2F%2Fwww.wicherski.ovh.org%2Fjednostki.htm&ei=l8MJVJfUGIO1O9vYgVA&usg=AFQjCNGJLA6MsAZYQLcRpyqoflyokHS9lg&sig2=SuEcnewELU2xNgZ1KE4Xzw

1 halba = pół kwarty 1 dunam == 1600 pic2 = 919 m2
1 huba = 34 morgi trzystuprętowe 1 abbasi = 20 miskal = 0,37 kg
1 jutrzyna == ok. 1 morga ziemi ornej Persja
1 kamień = 25, 32 lub 60 funtów 1 fersakh = 6,24 km
1 karwatka = kwaterka 1 zar = 4 czerek = 1,04 m
1 koniuszka = 2 garnce obroku 1 rottel = 336 g
1 korzec = 4 ćwierci po 8 garncy (od 1764) Rosja
1 kul = 10 — 15 snopków lnu System metryczny, oraz:
1 łan = 42 morgi trzystuprętowe (od 1793) 1 wiorsta = 500 sążni = 1,0668 km
1 ławka = dziesiąta cześć pręcika 1 sążeń = 3 arszyny = 2,3 m
1 łokieć = 2 stopy, 4 ćwierci, 24 cale 1 arszyn = 16 werszkow = 71,11 cm
1 łut == 32-ga cześć funta 1 wiorsta2 = 260 000 sążni2
1 maca = 4 korce zboża 1 desiatna = 2400 sążni2 = 1,09 ha
1 małdr = 4 korce zboża 1 arszyn = 0,5058 m2
1 miednica = 12 garnca miedzi 1 czetwiert = 209,9 l
1 ośmina = połowa ćwierci 1 wiadro = 12,3 l
1 płosa = 12 zagonów ziemi 1 ros. tona = 1015,5 kg


ale że 1 koniuszka to 2 garnce obroku to chyba każdy wie ;) :lol:
0 x


czasem tak długo wpatrujemy się w zamknięte drzwi, że nie dostrzegamy tych, które już dawno się otworzyły...

Awatar użytkownika
Dariusz
Administrator
Posty: 2755
Rejestracja: środa 14 lis 2012, 22:32
x 17
Podziękował: 5078 razy
Otrzymał podziękowanie: 1627 razy

Re: Jednostki aptekarskie - dawniej i dziś

Nieprzeczytany post autor: Dariusz » piątek 05 wrz 2014, 17:37

Idźmy dalej za dr. Różańskim:

Średniowiecze-Renesans
i System Norymberski

......................................................................................................................................

Niemetryczne jednostki

Starożytne jednostki zostały potem (w 1555 roku) wykorzystane przez system norymberski miar i wag - Pondus Medicinalis (Medicum) Noricum, obowiązujący do XIX wieku, a w niektórych krajach do początku XX wieku.



W systemie norymberskim 1 skrupuł stanowił 20 granów (gr).
1 gran odpowiadał masie ziarna jęczmienia – 0,062 gramom (g), czyli 62 miligramom (mg). Granum – ziarno zboża. Przyjęto również drachmy, uncje i funty (libra).


2014-09-05_171723.png
(3.27 KiB) Pobrany 2497 razy


__________________________________________________________________________________________________

2014-09-05_172038.png
(70.29 KiB) Pobrany 2497 razy

2014-09-05_172153.png
(19.08 KiB) Pobrany 2497 razy


__________________________________________________________________________________________________

Inne dawne miary i przeliczniki

W dawnej Polsce:

1 centnar = 4 kamienie po 25 funtów

1 funt handlowy = 16 uncji

1 uncja handlowa = 2 łuty

1 łut = 4 drachmy

1 drachma = 3 skrupuły

1 skrupuł = 24 grany

1 gran = 5,5 granika

1 granik = 8 mg



W dawnej polskiej aptece:

1 funt aptekarski =12 uncji

1 uncja = 8 drachm

1 drachma = 3 skrupuły

1 skrupuł = 200 gran

1 funt aptekarski polski = 358,333 gram

1 funt aptekarski polski = 28 łutom, 1 drachmie, 11 granom, 42,626 miligramom wagi handlowej polskiej.

_________________________________________________________________________________________________


Gramy / Grany

1 gram (1000 mg) ~ 16,129 grains (gran)

1/2 grama (500 mg) ~ 8,0645 grains (gran)

_________________________________________________________________________________________________


Przeliczenie niektórych jednostek stosowanych w wybranych krajach na gramy i kilogramy


- 1 fund (Pfund) niemiecki = 350,783 gram
- 1 funt (Pfund) szwajcarski = 375 gram
- 1 funt austriacki = 420,045 gram
- 1 funt (Pfund) duński = 357,858 gram
- 1 funt fiński aptekarski (Pund) = 357,663 gram
- 1 funt holenderski aptekarski (Pound) = 375 gram
- 1 funt norweski (Pfund) aptekarski = 357,85 gram; norweski funt handlowy = 498,4 gram
- 1 funt rosyjski aptekarski (=8064 dolom) = 358,322 gram; rosyjski funt handlowy (=96 zołotnikom, po 96 doli) = 409,511 gram
- libra argentyńska (2 Marcos =16 Onzas) =459,367 gram
- libra argentyńska (12 Onzos po 8 Drachmos) = 344,255 gram
- libra hiszpańska aptekarska (18 Onzos po 8 Dracmas) = 345,069 gram
- libra szwedzka aptekarska = 356,279 gram
- 1 Livre belgijska (12 Onces po 8 Drachmes) =275,347 gram
- 1 Livre francuska aptekarska (12 Onces po 8 Dragmes) = 367,129 gram
- Tan (Pikol) chiński (= 100 Kin po 16 Liang) = 60,479 gram
- Liang (Tehl) chiński (=100 Tsien po 10 Fen po 10 Li) = 37,799 gram
- Derhem egipski (drachma egipska) = 3,0884 gram. Derhem aptekarski = 4 Kirat = 16 Kömmhach = 48 Habbeh
- Oka egipska (=400 drachm) = 1,235 kg
- Meh japoński [Monmeh] (= 10 Fung po 10 Rin po 10 Mo) = 3,78 g
- Rio japoński [= Liang chiński] (= 10 Meh) = 37,8 gram
- 1 Pud rosyjski (=40 funtom rosyjskim handlowym) = 16,3805 gram
- Berkowiec rosyjski (=10 Pudom) = 163,805 gram

__________________________________________________________________________________________________


2014-09-05_172808.png
(29.05 KiB) Pobrany 2497 razy


________________________________________________________________________________________________

Angielskie miary objętości:

1 gill = 142 ml

1 pint = 4 gills

1 quart = 2 pints

1 gallon = 4 quarts

1 peck = 2 gallons

1 bushel = 8 gallons

1 quarter = 8 bushels

Angielskie miary aptekarskie objętości:

1 minim = 0,059 ml

1 fluid scruple = 1,184 ml

1 fluid drachm (60 minims) = 3,552 ml

1 fluid ounce (8 drachms) = 28,4123 ml

1 pint (20 fluid ounces) = 0,568 l

1 gallon = 8 pints = 160 fluid ounces
http://www.luskiewnik.eu/apteka/products.htm
0 x


Pozwól sobie być sobą, a innym być innymi.

Awatar użytkownika
Dariusz
Administrator
Posty: 2755
Rejestracja: środa 14 lis 2012, 22:32
x 17
Podziękował: 5078 razy
Otrzymał podziękowanie: 1627 razy

Re: Jednostki aptekarskie - dawniej i dziś

Nieprzeczytany post autor: Dariusz » piątek 05 wrz 2014, 19:03

Jednostki miar
......................................................................................................................................

W użyciu są następujące układy metryczne jednostek:

1. Bezwzględny układ jednostek CGS; jednostki podstawowe: centymetr (cm), gram (g), sekunda (s).

2. Bezwględny praktyczny układ MKS; jednostki podstawowe: metr (m), kilogram (kg), sekunda (s).

3. Układ techniczny MKGS; jednostki podstawowe: metr (m), kilogram-siła (kG), sekunda (s).

4. Międzynarodowy układ jednostek SI, przyjęty w 1960 roku przez XI Konferencję Wag i Miar ICMM; jednostki podstawowe: metr, kilogram, sekunda, amper, stopień Kelvina, kandela. W Polsce wprowadzony od 1966 roku.


Jednostki objętości
.........................................................................................................................................

Jednostki objętości oparte są na jednostkach długości. Główna jednostka objetosci w układzie SI jest metr sześcienny (m3). Jest to objętość sześcianu o długości krawędzi równej 1 metrowi.

1 metr sześcienny (m3) = 1000 litrów (l)

1 litr (l) = 1000 ml

1 litr = 1 decymetr sześcienny (dm3), dokładniej 1,000 027 dm3

1 mililitr (ml) = 1/1000 litra

1 mililitr = 1 centymetr sześcienny - (cm3)

1 litr jest objętością, jaką zajmuje 1 kg wody destylowanej w temperaturze 4 stopnie Celsjusza przy ciśnieniu 1 atmosfery = 760 mm Hg (słupa rtęci)


Jednostki długości
........................................................................................................................................

Podstawową jednostką długości jest metr (m).

1 metr (m) = 1000 milimetrów (mm)

W 1889 roku przyjęto, że 1 metr jest równy odległości między kreskami na wzorcu z platynoirydu (90% wag. Pt i 10% wag. Ir) przechowywanym w Międzynarodowym Biurze Miar i Wag w Sevres pod Paryżem. Wzorzec ten nawiązuje do wymiarów Ziemi i równa się 1/40 000 000 części południka paryskiego.

Od 1960 roku (Układ SI) przyjeto nową definicję metra opartą na pomiarze długości fali świetlnej, a mianowicie: metr jest to jednostka równa 1 650 763,73 długości fali promieniowania w próżni odpowiadającego przejściu z poziomu 2p10 do 5d5 w atomie kryptonu 86, 86Kr

1 decymetr (dm, niepoprawnie - dcm) = 1/10 metra

1 centymetr (cm) = 1/100 metra

1 milimetr (mm) = 1/1000 metra

1 mikron (µ), obecnie 1 mikrometr (µm, mcm) = 1/1000 milimetra

1 milimikron (mµ), obecnie nanometr (nm) = 1/1000 mikrona (obecnie mikrometra)

1 Angstrom, Angstrem (Angström) (A) = 1/10 milimikrona (obecnie nanometra)


Jednostki masy
.........................................................................................................................................

Podstawową jednostką masy jest kilogram (kg), określony jako masa wzorca ze stopu platynowo-irydowego, przechowywanego w Biurze Miar i Wag w Sevres pod Paryżem. Prototyp kilograma wykonany był przy założeniu, że jego masa jest równa masie 1 decymetra sześciennego wody w temperaturze 4 stopni Celsjusza. Późniejsze pomiary wzorca wykazały, że jego masa jest większa o około 28 mg od masy 1 decymetra sześciennego wody.

1 kilogram (kg) = 1000 gramów (g)

1 hektogram = 100 gramów

1 dekagram(dag, niepoprawnie - dkg) = 10 gramów

1 gram (g) = 1/1000 kilograma

1 decygram (dg; niepoprawnie - dcg) = 1/10 grama

1 centygram = 1/100 grama

1 miligram (mg) = 1/1000 grama

1 mikrogram (µg, mcg) = 1/1000 miligrama

1 nanogram (ng) = 1/1000 mikrograma

1 pikogram (pg) = 1/1000 nanograma
http://www.luskiewnik.eu/apteka/services.htm
0 x


Pozwól sobie być sobą, a innym być innymi.

Awatar użytkownika
Dariusz
Administrator
Posty: 2755
Rejestracja: środa 14 lis 2012, 22:32
x 17
Podziękował: 5078 razy
Otrzymał podziękowanie: 1627 razy

Re: Jednostki aptekarskie - dawniej i dziś

Nieprzeczytany post autor: Dariusz » piątek 05 wrz 2014, 20:15

Libra, funt

_______________________________________________________________________________________________

Funty aptekarskie (libră) oznaczane były symbolem Obrazek lub skrótem Libr. Połowa funta była wyrażana jako libra media albo symbolem, przy którym, w indeksie dolnym, po prawej stronie zamieszczano literę grecką beta - ß, albo literę S (semis - połowa). Podobnie jak w przypadku drachmy, uncji i skrupuła, ilości oznaczano liczbami rzymskimi w układzie małych liter (system ii lub jj lub ij, dalej v, x i ich odpowiednimi kombinacjami):


- ß, albo S = 1/2
- i, albo j = 1
- iß, albo jß - 1,5
- ij, albo jj = 2
- ijß, albo jjß = 2,5
- iij, albo jjj = 3
- iijß, albo jjjß = 3,5
- iv, albo jv = 4
- ivß, albo jvß = 4,5
- v = 5
- vß = 5,5
- vi, albo vj = 6
- viß, albo vjß = 6,5
- vij, albo vjj = 7
- vijß, albo vjjß = 7,5
- viij, albo vjjj = 8
- viijß, albo vjjjß = 8,5
- ix, albo jx = 9
- x = 10
- xß = 10,5
- xi, albo xj = 11
- xii, albo xij, albo xjj = 12
- xiij, albo xjjj = 13
- xiv, albo xjv = 14
- xv = 15
- xvi, albo xvj = 16
- xvij, albo xvjj = 17

Ilości funtów zapisaywano także ułamkami i liczbami w cyfrach arabskich postawionymi przed symbolem.


Obrazek = 1/2-1 funta

Zapis Obrazek jjj-vj = oznacza 3-6 funtów

Zapis Obrazek j - 1,1/2 = oznacza 1-1,5 funta

Zapis
Obrazek ß = oznacza pół funta

Zapis Obrazek jß = oznacza półtora funta (1,5)

Obrazek

Uwaga! Na rękopisie widać skróty gm i Gm, które można znaleźć w niektórych starych publikacjach. Spotkałem także w niektórych dziełach skrót grm. Dotyczą one grama (prawidłowy skrót - g).
http://www.luskiewnik.eu/apteka/new-page.htm
0 x


Pozwól sobie być sobą, a innym być innymi.

Awatar użytkownika
Dariusz
Administrator
Posty: 2755
Rejestracja: środa 14 lis 2012, 22:32
x 17
Podziękował: 5078 razy
Otrzymał podziękowanie: 1627 razy

Re: Jednostki aptekarskie - dawniej i dziś

Nieprzeczytany post autor: Dariusz » piątek 05 wrz 2014, 20:56

Uncia
_______________________________________________________________________________________________

Uncja, uncia, unciă – dwunasta część. Jednostka wyrażana symbolem Obrazek lub skrótem Unc. Połowa uncji (1/2 Unc.) była zapisywana jako semiuncja (semiuncia) lub semuncja (semuncia), ponadto symbolem, przy którym po prawej stronie umiesczano literę S (semis - połowa), albo literę grecką beta - ß. Seskwiuncja (sesquiuncia) oznacza półtora (1,5) uncji.
Podobnie jak w przypadku drachmy i skrupuła, ilości oznaczano liczbami rzymskimi w układzie małych liter (system ii lub jj lub ij, dalej v, x i ich odpowiednimi kombinacjami):

- ß, albo S = 1/2
- i, albo j = 1
- iß, albo jß - 1,5
- ij, albo jj = 2
- ijß, albo jjß = 2,5
- iij, albo jjj = 3
- iijß, albo jjjß = 3,5
- iv, albo jv = 4
- ivß, albo jvß = 4,5
- v = 5
- vß = 5,5
- vi, albo vj = 6
- viß, albo vjß = 6,5
- vij, albo vjj = 7
- vijß, albo vjjß = 7,5
- viij, albo vjjj = 8
- viijß, albo vjjjß = 8,5
- ix, albo jx = 9
- x = 10
- xß = 10,5
- xi, albo xj = 11
- xii, albo xij, albo xjj = 12
- xiij, albo xjjj = 13
- xiv, albo xjv = 14
- xv = 15
- xvi, albo xvj = 16
- xvij, albo xvjj = 17


Obrazek
http://www.luskiewnik.eu/apteka/new-page-2.htm
0 x


Pozwól sobie być sobą, a innym być innymi.

Awatar użytkownika
Dariusz
Administrator
Posty: 2755
Rejestracja: środa 14 lis 2012, 22:32
x 17
Podziękował: 5078 razy
Otrzymał podziękowanie: 1627 razy

Re: Jednostki aptekarskie - dawniej i dziś

Nieprzeczytany post autor: Dariusz » piątek 05 wrz 2014, 21:54

Drachma - dragma, sposób zapisu
_______________________________________________________________________________________________

Drachma, drachmă (dragma) oznaczana jest czasem skrótem Dr. lub dr. Pół (1/2) drachmy oznacza się literą S w ideksie dolnym, co oznacza z łaciny semis (połowa). Równowartościową nazwą połowy drachmy (semidrachma, semidragma) jest dragma media. Połowę oznaczano również grecka literą beta ß.

Ilości oznaczano liczbami rzymskimi w układzie małych liter (system ii lub jj lub ij, dalej v, x):

- ß, albo S = 1/2
- i, albo j = 1
- iß, albo jß - 1,5
- ij, albo jj = 2
- ijß, albo jjß = 2,5
- iij, albo jjj = 3
- iijß, albo jjjß = 3,5
- iv, albo jv = 4
- ivß, albo jvß = 4,5
- v = 5
- vß = 5,5
- vi, albo vj = 6
- viß, albo vjß = 6,5
- vij, albo vjj = 7
- vijß, albo vjjß = 7,5
- viij, albo vjjj = 8
- viijß, albo vjjjß = 8,5
- ix, albo jx = 9
- x = 10
- xß = 10,5
- xi, albo xj = 11
- xii, albo xij, albo xjj = 12
- xiij, albo xjjj = 13
- xiv, albo xjv = 14
- xv = 15
- xvi, albo xvj = 16
- xvij, albo xvjj = 17

Niekiedy autorzy przy symbolu drachmy umieszczają na górze maleńka liczbę w formie cyfry arabskiej, a za symbolem drachmy liczbę w postaci cyfry rzymskiej, obie liczby należy dodać, aby wyliczyć właściwą ilość:


Obrazek = 8 drachm

Obrazek = 3,5 drachmy

Obrazek = 13 drachm

Czemu służyły takie nietypowe zapisy? Robiono to z przyczyn technicznych, aby skrócić zapis, np. w tabelach, ponadto aby skrócić długie wyrażenie ilości cyframi rzymskimi i dotyczyło to najczęściej liczb 8, 13, 18, 28.

Obrazek
http://www.luskiewnik.eu/apteka/new-page-3.htm
0 x


Pozwól sobie być sobą, a innym być innymi.

Awatar użytkownika
Dariusz
Administrator
Posty: 2755
Rejestracja: środa 14 lis 2012, 22:32
x 17
Podziękował: 5078 razy
Otrzymał podziękowanie: 1627 razy

Re: Jednostki aptekarskie - dawniej i dziś

Nieprzeczytany post autor: Dariusz » poniedziałek 08 wrz 2014, 20:27

Scrupulus - skrupuł

Skrupuł, scrupulus, oznaczano symbolem Obrazek lub skrótem Scrup. Scrupulus medius, symbol tej jednostki z literą S (semis - połowa) lub z grecką literą beta ß po prawej stronie symbolu, oznaczały połowę (1/2).

Podobnie jak w przypadku drachmy, ilości oznaczano liczbami rzymskimi w układzie małych liter (system ii lub jj lub ij, dalej v, x i ich odpowiednimi kombinacjami):

- ß, albo S = 1/2
- i, albo j = 1
- iß, albo jß - 1,5
- ij, albo jj = 2
- ijß, albo jjß = 2,5
- iij, albo jjj = 3
- iijß, albo jjjß = 3,5
- iv, albo jv = 4
- ivß, albo jvß = 4,5
- v = 5
- vß = 5,5
- vi, albo vj = 6
- viß, albo vjß = 6,5
- vij, albo vjj = 7
- vijß, albo vjjß = 7,5
- viij, albo vjjj = 8
- viijß, albo vjjjß = 8,5
- ix, albo jx = 9
- x = 10
- xß = 10,5
- xi, albo xj = 11
- xii, albo xij, albo xjj = 12
- xiij, albo xjjj = 13
- xiv, albo xjv = 14
- xv = 15
- xvi, albo xvj = 16
- xvij, albo xvjj = 17


Obrazek
http://www.luskiewnik.eu/apteka/new-page-4.htm
0 x


Pozwól sobie być sobą, a innym być innymi.

Awatar użytkownika
grzegorzadam
Moderator
Posty: 12135
Rejestracja: czwartek 26 cze 2014, 17:02
x 102
x 610
Podziękował: 29348 razy
Otrzymał podziękowanie: 18584 razy

Re: Jednostki aptekarskie - dawniej i dziś

Nieprzeczytany post autor: grzegorzadam » poniedziałek 08 wrz 2014, 21:05

- ale mam dalej skrupuły względem kwarty ! ;)
- w tym co cytowałem kwarta to circa 1 litr ..
- w translatorze telefonu znanej marki .. jest zarówno UK i USA lekko ponad 0.5 ltr.
- w młodości mawialiśmy że połowka jest w sam raz na dwóch - pod warunkiem że jeden nie pije .. ;)
- uncja bezdyskusyjna - ale wyżej jest problem jakby ..
1 x


czasem tak długo wpatrujemy się w zamknięte drzwi, że nie dostrzegamy tych, które już dawno się otworzyły...

Awatar użytkownika
Dariusz
Administrator
Posty: 2755
Rejestracja: środa 14 lis 2012, 22:32
x 17
Podziękował: 5078 razy
Otrzymał podziękowanie: 1627 razy

Re: Jednostki aptekarskie - dawniej i dziś

Nieprzeczytany post autor: Dariusz » wtorek 09 wrz 2014, 11:32

Nawet w porach roku uwidoczniony jest podział na kwarty - 1 kwartał = 3 m-ce czyli 1/4 roku.
To samo dotyczy naszego podziału na kwarty - 1 kwarta to 1/4 czegoś, np. litra, kilograma.
Tak mnie uczono, że u nas istnieje taki podział, a jak to się ma do ichnich miar i jednostek to juz nie nasza broszka. ;) :D

Idźmy dalej z dawnymi jednostkami miar i ich współczesnymi odpowiednikami (wg naszych miar ;) , a podanych, przeliczonych przez dr. Różańskiego):

Przykładowe teksty zawierające zapisy ilości substancji leczniczych i ich dawkowanie wyrażone w dawnych jednostkach aptekarskich

Poniżej pokazany skan tekstu lekarskiego (fragment książki autostwa: Dr Fr. Oesterlen, pt. "Handbuch der Heilmittellehre", Tubingen 1861 r.) pokazuje nam typowy opis substancji leczniczej z XIX wieku (1861 r.).

Literka D. oznacza Dosis, czyli dawkowanie. Sprawa tyczy się ziela (Herb. - Herba) i korzenia (Rad. - Radix) tojadu mocnego - Aconitum napellus L., zwanego również mordownikiem. Dawniej w wykazie substancji leczniczych figurowały nazwy zwyczajowe, umowne i nie przywiązywano uwagi do prawidłowości nazewnictwa anatomicznego i morfologicznego panującego w botanice. Obecnie wiemy, że prawidłowo powinno być ziele i bulwa, bowiem to co uważano za surowiec nie było tak naprawdę korzeniem, lecz bulwą - Tuber. W późniejszych czasach próbowano poprawiać te nazwy i uściślić surowiec zgodnie z naukową morfologią roślin. Dlatego w później wydawanych publikacjach znajdziemy już nazwę Tuber (w liczbie pojedyńczej) Aconiti, albo Tubera (w liczbie mnogiej) Aconiti, czyli bulwa tojadu. Oczywiście zmiany tych nazw były przyczyną powstawania licznych nazw synonimowych.

Dawkowanie ziela i bulwy tojadu jest wyrażone w granach (gr.): j-jjj 2-3 razy dziennie, co oznacza 1-3 grany 2-3 razy dziennie. Podawanie tego zioła musi być ostrożne, bowiem jest bardzo silne i nawet lekko przedawkowane może spowodować zgon. Autor dał więc ostrzeżenie i wyraził formy farmaceutyczne w jakich należy wydać lek pacjentowi: proszek (Pulver) i pigułki (Pillen). Przejdźmy jednak dalej. Widać tam opis Extractum Aconiti, czyli wyciąg z tojadu. Dawka podana jest w granach: gr.ß-jj - czyli pół-2 grany i więcej, 6-12 granów/dobę, w pigułkach, proszkach, wraz ze sproszkowanym korzeniem lukrecji, często razem z żywicą gwajakową, pięciosiarczkiem antymonu (Goldschwefel; Sulphur aurat.Antimonii = Sulphid. Stibic.), winnikiem wymiotnym (Tartarus stibiatus emeticus, Stibio-kalium tartaricum), opium, ponadto po rozpuszczeniu w winach, nalewce gwajakowej, winie kolchicynowym (zimowitowym), albo w miksturach 4-10 granów i więcej na dzień. Przy nerwobólach, reumatyzmie, artretyzmie, spastycznościach, paraliżach - w maściach: 1 drachma ekstraktu z tojadu na 2-6 drachmy tłuszczu, na plastrach, albo po ropzuszczeniu w wodzie, aromatycznych naparach: 1 drachma ekstraktu na 1-5 uncji płynu.

Od kolejnego akapitu mamy receptury na mikstury:

Ekstrakt z tojadu - 1 skrupuł, nalewka z naparstnicy zwykła (simplex) - 1 drachma, woda walerianowa - 2 uncje; lek zażywać 3 razy dziennie po 1 łyżeczce od kawy.

Ekstrakt z tojadu - 1 drachma, wino kolchicynowe - 3 drachmy; 3 razy dzienie po 10-20 kropli (gtt. - skrót od Gutta - kropla).

Ekstrakt z tojadu - pół drachmy, ziele tojadu - 1 skrupuł, pięciosiarczek antymonu 15 granów, sproszkowany korzeń lukrecji - q.s. (quantum satis - ile potrzeba, wziąć tyle ile potrzeba), f. (fiant - zrób) q.s.f. - wziąć tyle korzenia lukrecji, ile potrzeba na zrobienie 40 pigułek (kulek); 3 razy dziennie po 2-4 pigułki.


Obrazek

_________________________________________________________________________________________________

Kolejny tekst, pochodzący z "Grundzüge der ärztlichen Praxis", autorstwa Hermann’a Lebert’a (Tübingen 1868 r.) ukazuje formę zapisy receptury, gdzie ilości składników wyrażono w starych jednostkach masy.

W skład preparatu recepturowego wchodzą: dwuchlorek rtęci, czyli sublimat (Hydrargyrum bichloratum corrosivum; sublimat wywołuje korozję narzędzi chirurgicznych, stąd w nazwie corrosivum) 10 granów, wyciag z makowca - 5 granów, rozpuszczone w wodzie (q.s. - quantum satis - ile potrzeba, w minimalnej ilości niezbędnej do rozpuszczenia obu substancji). Następnie w recepturze są wymienione: sproszkowany korzeń prawoslazu - 3 drachmy, ekstrakt z korzenia lukrecji - Extractum Glicyrrhizae (synonimowa nazwa to odpowiednio Radix, Extractum Liquiritiae) - 2 skrupuły. Poniżej widnieje skrót od łacińskich poleceń lekarskich: Misce fiat lege artis M.f.l.a.pil., czyli po zmieszaniu sporządzić pigułki, dalej mamy podaną liczbę pigułek wyrażoną w cyfrach rzymskich LX (60). Skrót Consp. pochodzi od słowa consperge, co oznacza - posyp (posypywanie, np. zarodnikami widłaka, talkiem, zapobiega zlepianiu się pigułek). D.S. - da signaturam - wydaj z oznaczeniem: 1-3 razy dziennie 1 pigułka.


Obrazek
http://www.luskiewnik.eu/apteka/new-page-5.htm
0 x


Pozwól sobie być sobą, a innym być innymi.

Awatar użytkownika
Dariusz
Administrator
Posty: 2755
Rejestracja: środa 14 lis 2012, 22:32
x 17
Podziękował: 5078 razy
Otrzymał podziękowanie: 1627 razy

Re: Jednostki aptekarskie - dawniej i dziś

Nieprzeczytany post autor: Dariusz » wtorek 09 wrz 2014, 12:10

Przeliczanie miar wg Dr B. A. Oks'a (1910 r.)

Obrazek

Obrazek

Obrazek
http://www.luskiewnik.eu/apteka/new-page-6.htm
0 x


Pozwól sobie być sobą, a innym być innymi.

Awatar użytkownika
Dariusz
Administrator
Posty: 2755
Rejestracja: środa 14 lis 2012, 22:32
x 17
Podziękował: 5078 razy
Otrzymał podziękowanie: 1627 razy

Re: Jednostki aptekarskie - dawniej i dziś

Nieprzeczytany post autor: Dariusz » wtorek 09 wrz 2014, 12:28

0 x


Pozwól sobie być sobą, a innym być innymi.

Awatar użytkownika
janusz
Administrator
Posty: 17626
Rejestracja: środa 14 lis 2012, 22:25
x 29
x 930
Podziękował: 32138 razy
Otrzymał podziękowanie: 25753 razy

Re: Jednostki aptekarskie - dawniej i dziś

Nieprzeczytany post autor: janusz » czwartek 17 gru 2015, 00:15

Obrazek
1 x



Awatar użytkownika
analityczka
Posty: 443
Rejestracja: wtorek 21 kwie 2015, 16:16
x 1
x 12
Podziękował: 230 razy
Otrzymał podziękowanie: 584 razy

Sir William Osler

Nieprzeczytany post autor: analityczka » czwartek 17 gru 2015, 19:06

Dowcipnych powiedzonek miał mnóstwo:
http://www.brainyquote.com/quotes/autho ... osler.html

Niewątpliwie zasłużony dla medycznej oświaty - wyprowadził studentów z sali wykładowej do przychodni i szpitala. Wprowadził "internat" na terenie szpitala - młodzi medycy musieli tam zamieszkać, by być zawsze na zawołanie.
Ten jeden z założycieli Johns Hopkins Hospital pisał pod pseudonimem zabawne historyjki, a i w realu niezłe kawały robił.
Jego wykład (w 1882) o eutanazji też był żartem? Współcześni mu tak nie uważali.
0 x


* Informacja bez sprawdzenia wiarygodności źródeł jest tylko hipotezą.
* Ja mogę być nieobiektywna, dowody – nie.

Awatar użytkownika
grzegorzadam
Moderator
Posty: 12135
Rejestracja: czwartek 26 cze 2014, 17:02
x 102
x 610
Podziękował: 29348 razy
Otrzymał podziękowanie: 18584 razy

Re: Jednostki aptekarskie - dawniej i dziś

Nieprzeczytany post autor: grzegorzadam » środa 19 paź 2016, 14:05

Aptekarskie jednostki miar
Dawne jednostki miar aptekarskich
Jednostki aptekarskie


Jednostki miar
W użyciu są następujące układy metryczne jednostek:

1. Bezwzględny układ jednostek CGS; jednostki podstawowe: centymetr (cm), gram (g), sekunda (s).

2. Bezwględny praktyczny układ MKS; jednostki podstawowe: metr (m), kilogram (kg), sekunda (s).

3. Układ techniczny MKGS; jednostki podstawowe: metr (m), kilogram-siła (kG), sekunda (s).

4. Międzynarodowy układ jednostek SI, przyjęty w 1960 roku przez XI Konferencję Wag i Miar ICMM; jednostki podstawowe: metr, kilogram, sekunda, amper, stopień Kelvina, kandela. W Polsce wprowadzony od 1966 roku.

Jednostki objętości
Jednostki objętości oparte są na jednostkach długości. Główna jednostka objetosci w układzie SI jest metr sześcienny (m3). Jest to objętość sześcianu o długości krawędzi równej 1 metrowi.

1 metr sześcienny (m3) = 1000 litrów (l)

1 litr (l) = 1000 ml

1 litr = 1 decymetr sześcienny (dm3), dokładniej 1,000 027 dm3

1 mililitr (ml) = 1/1000 litra

1 mililitr = 1 centymetr sześcienny - (cm3)

1 litr jest objętością, jaką zajmuje 1 kg wody destylowanej w temperaturze 4 stopnie Celsjusza przy ciśnieniu 1 atmosfery = 760 mm Hg (słupa rtęci)

Jednostki długości
Podstawową jednostką długości jest metr (m).

1 metr (m) = 1000 milimetrów (mm)

W 1889 roku przyjęto, że 1 metr jest równy odległości między kreskami na wzorcu z platynoirydu (90% wag. Pt i 10% wag. Ir) przechowywanym w Międzynarodowym Biurze Miar i Wag w Sevres pod Paryżem. Wzorzec ten nawiązuje do wymiarów Ziemi i równa się 1/40 000 000 części południka paryskiego.

Od 1960 roku (Układ SI) przyjeto nową definicję metra opartą na pomiarze długości fali świetlnej, a mianowicie: metr jest to jednostka równa 1 650 763,73 długości fali promieniowania w próżni odpowiadającego przejściu z poziomu 2p10 do 5d5 w atomie kryptonu 86, 86Kr

1 decymetr (dm, niepoprawnie - dcm) = 1/10 metra

1 centymetr (cm) = 1/100 metra

1 milimetr (mm) = 1/1000 metra

1 mikron (µ), obecnie 1 mikrometr (µm, mcm) = 1/1000 milimetra

1 milimikron (mµ), obecnie nanometr (nm) = 1/1000 mikrona (obecnie mikrometra)

1 Angstrom, Angstrem (Angström) (A) = 1/10 milimikrona (obecnie nanometra)

Jednostki masy
Podstawową jednostką masy jest kilogram (kg), określony jako masa wzorca ze stopu platynowo-irydowego, przechowywanego w Biurze Miar i Wag w Sevres pod Paryżem. Prototyp kilograma wykonany był przy założeniu, że jego masa jest równa masie 1 decymetra sześciennego wody w temperaturze 4 stopni Celsjusza. Późniejsze pomiary wzorca wykazały, że jego masa jest większa o około 28 mg od masy 1 decymetra sześciennego wody.

1 kilogram (kg) = 1000 gramów (g)

1 hektogram = 100 gramów

1 dekagram(dag, niepoprawnie - dkg) = 10 gramów

1 gram (g) = 1/1000 kilograma

1 decygram (dg; niepoprawnie - dcg) = 1/10 grama

1 centygram = 1/100 grama

1 miligram (mg) = 1/1000 grama

1 mikrogram (µg, mcg) = 1/1000 miligrama

1 nanogram (ng) = 1/1000 mikrograma

1 pikogram (pg) = 1/1000 nanograma

http://www.luskiewnik.eu/apteka/services.htm
0 x


czasem tak długo wpatrujemy się w zamknięte drzwi, że nie dostrzegamy tych, które już dawno się otworzyły...

ODPOWIEDZ